december, duurzaam tuinieren, vogels in de tuin

Vogels in de tuin : wie eet wat?

Vogels voeren is zeker in de winter een dankbare taak. Vogels verbruiken veel energie en zijn bijna de hele dag in de weer om voedsel te verzamelen. Als de dagen kort en de nachten lang zijn, hebben ze daar minder tijd voor. ’s Ochtends rammelen ze dan ook van de honger.
Het is daarom goed ’s ochtendsvroeg al voer klaar te hebben staan.
Maar welke vogel eet nu eigenlijk wat? Hierna een overzicht (met dank aan de vogelbescherming).

Merel, kramsvogel, koperwiek, zanglijster en spreeuw
Brood – gewelde krenten of rozijnen – kaasresten (zonder korst) – (onbespoten) gesneden fruit – schillen en klokhuizen – alle soorten bessen – etensresten als gekookte rijst of aardappelen (zonder zout)
Deze vogels eten van een strooiplaats op de grond.

Koolmees, pimpelmees, zwarte mees en staartmees
Vetbollen – ongebrande pinda’s – gehalveerde kokosnoot – zaden – zonnepitten – pompoenpitten
Voeren op de voedertafel of in het voederhuisje, en ophangen in bomen of struiken.

Specht, boomklever en boomkruiper
Ongezoute pinda’s en noten – vetbollen – zonnepitten – kaas zonder korst – ongezouten pindakaas (aan een boom gesmeerd)
Op een rustige plek vastmaken aan een boomstam.

Huismus, ringmus, vink en groenling
Bruin brood – gemengd strooizaad – zonnepitten – etensresten (zonder zout)
Op de grond strooien of op een royale voedertafel.

Winterkoning, heggemus en roodborst
Meelwormen – broodkruimels – maden en larven – ongekookte havermout
Dit is een lastige groep vogels om te voeren. Het zijn kieskeurige en vaak schuwe insecteneters. Op de voedertafel komen ze niet graag. Zet het voer in schaaltjes onder heggen of struiken.

Vogel in je tuin pinterest.png

duurzaam tuinieren, onderhoud

Niet spitten, maar laten rusten

Spittende arbeiders (bron: fotocollectie Nederlandse Heidemaatschappij)
Spittende arbeiders (bron: fotocollectie Nederlandse Heidemaatschappij)

Spitten en tuinieren. Voor veel mensen zijn het bijna synoniemen. Maar gelukkig hoeft dat niet. Sterker nog: het is beter de natuur voor je te laten werken, in plaats van er tegenin te werken.
Dit is ook een van de principes van permacultuur.
Tijdens een excursie afgelopen september met Eetbaar Schiedam naar boerderij Landvreugd in Schiedam laat Huib Sneep zien hoe het ook kan. Huib vergelijkt de bodem met een flatgebouw. Een flatgebouw is opgebouwd in lagen, net als de bodem. In een flatgebouw kunnen ‘nette mensen’ wonen en ‘aso’s’. Zo is het in de bodem ook. Je hebt bacteriën en organismen die een goede bijdrage leven aan het bodemleven en ziekteverwekkende organismen. Zolang het bodemleven in evenwicht is, en er voldoende goede organismen zijn om de ziekteverwekkers weerstand te bieden kunnen planten goed gedijen.

Als je de parallel met het flatgebouw doortrekt, wordt ook duidelijk dat je niet moet spitten. Stel je voor als je een flatgebouw van 8 verdiepingen omdraait. Niets is meer op dezelfde plek. Het appartement dat je zorgvuldig had ingericht ligt op zijn kop. De muren zijn ingestort, waardoor er minder licht en zuurstof binnenkomt.
Hetzelfde gebeurt als je de grond omspit. Organismen die bovenin leven houden van licht en lucht. Ga je spitten dan komen ze ineens in een laag terecht waar weinig zuurstof en licht is. Hetzelfde geldt natuurlijk voor organismen die dieper in de bodem leven. Die zijn aan de zuurstofarme omstandigheden gewend. Voordat het evenwicht is hersteld ben je snel een paar maanden verder. Spitten is dan ook niet verstandig. Maar wat dan wel?

Huib heeft daarop het antwoord. Zorg dat de bodem van bovenaf gevoed blijft. Ieder najaar levert de Irado bij landvreugd een lading bladeren af die verzameld zijn in de straten van Schiedam. Deze bladeren legt hij op de groentebedden. Wormen en andere bodemdieren werken de bladeren naar beneden en maken daarbij gangen waardoor de grond luchtig word. Huib laat het verschil zien tussen de bodem van het permacultuurdeel en de traditionele moestuin. Duidelijk is te zien dat de bodem van het permacultuurdeel donkerder en losser is, door de bladeren die door de grond zijn gewerkt, en dat er meer lucht in zit, door de wormen die een gangenstelsel hebben achtergelaten. Een schepje gaat in het permacultuur gemakkelijk in de bodem. In het traditionele moestuindeel is de grond veel harder.
Ook ziekteverwekkers hebben hun functie. Een aantasting als meeldauw die je vanaf de late zomer op de courgette ziet is niets meer dan een opruimer. Het groeiseizoen voor de courgette zit erop. De plant kan afsterven en zijn voedingsstoffen teruggeven aan de bodem. Hiermee ontstaat een natuurlijke kringloop die de bodem voedt. Bestrijdingmiddelen zijn dan ook niet nodig als je zorgt voor een gezonde bodem. Sterker nog: door het gebruik van bestrijdingsmiddelen grijp je in in de natuur en dat tast het evenwicht aan waarnaar je moet streven in de tuin.

De principes die Huib liet zijn op Landvreugd zijn natuurlijk ook prima toe te passen in je eigen tuin. Als je de natuur meer vóór je laat werken, hoef je zelf minder hard te werken. En houd je meer tijd over om te genieten van je tuin.

duurzaam tuinieren, onderhoud

De bodem is de basis

???????????????????????????????

De bodem is de basis. Zonder gezonde bodem geen welig tierende tuin. Maar hoe weet je nou of je een gezonde bodem hebt? En wat kan je eraan doen als de bodem niet gezond is?

Had je er in het afgelopen groeiseizoen last van? Bepaalde planten hadden het moeilijk. De bladeren waren gelig en groeiden niet goed. Het zou kunnen dat de zuurgraad van de bodem niet in orde is voor de planten die erin groeien. De pH van de meeste tuingrond ligt tussen de 4 en 8. Waarbij 4 extreem zuur is (fijn voor Rododendrons, heide en skimmia bijvoorbeeld) en 8 extreem basisch. Een pH waarde tussen de 5,5 en 6,5 is voor veel tuinplanten het prettigst.
Misschien is het een goed idee om een grondmonster te nemen. Vrijlwel elk tuincentrum verkoopt setjes waarmee je de zuurgraad van de bodem kunt bepalen.

Blijkt dat de grond te zuur is dan kun je kalk strooien. Dit is het ideale moment daarvoor (tot het vroege voorjaar). Grond die erg basisch is, is niet op zo’n eenvoudige manier te verbeteren. Toevoeging van ladingen tuinturf zou kunnen helpen. Maar vanuit duurzaamheidsoogpunt is dat beslist af te raden. Er worden  kostbare natuurgebieden voor afgegraven, waarbij veel CO2 vrijkomt. Je kan dan beter kiezen voor planten die van een basische  grondsoort houden zoals lavendel, buxus of sering. Plantentuin Esveld heeft een handige plantenzoeker, waarmee je planten op eigenschappen kunt selecteren.

Voor het bodemleven is het het beste als je het zoveel mogelijk met rust laat. Niet spitten dus!
En dat is dan weer goed nieuws voor je rug. Meer hierover in een volgend bericht.

 

duurzaam tuinieren, tuinreservaten

Je tuin een waar reservaat

tuinreservaten

Wist je dat in Nederland de biodiversiteit in de stad groter is dan op het platteland? Dat komt doordat in de stad veel tuinen, stadsparken, bomen, vijvers en braakliggende terreinen liggen die met minder kunstmest en bestrijdingsmiddelen worden behandeld en waar de dieren meer rust hebben en voedsel kunnen vinden dan op het intensief gebruikte platteland.
Niet alleen natuur buiten de stad is dus waardevol, maar juist ook die binnen de stad en in de tuinen in stedelijke gebieden.  Inmiddels leeft meer dan de helft van de mensen in steden maar hetzelfde lijkt te gelden voor flora en fauna.
Vroege vogels en een groot aantal natuurverenigingen is met het project tuinreservaten gestart. Het idee is om de 5,1 miljoen tuinen die Nederland telt te vergroenen.
Hier de tien kenmerken van een tuinreservaat:

  • Zo min mogelijk bestrating
  • Planten, struiken en bomen met vruchten, noten en bloemen die insecten, vogels en vlinders lokken
  • Een natuurlijke vijver met een geleidelijk aflopende oever of een andere was- en drinkgelegenheid voor dieren
  • Klimplanten en struiken met doornen naast of tegen een gevel
  • Natuurlijke beschutting en omheining waar egels onderdoor kunnen
  • Gebruik geen schadelijke bestrijdingsmiddelen
  • Niet snoeien in het broedseizoen (15 maart/15 juli)
  • Een composthoop
  • Rommelhoekjes en takkenrillen en –hopen
  • Nestkastjes of verblijfplaatsen voor vogels, zoogdieren en insecten

De komende maand meer over natuurlijk tuinieren op deze site.

 

duurzaam tuinieren, november, schaduw, terras, tuinonderhoud

Schaduw betekent vaak: groene aanslag

Onmisbaar op een beschaduwd terras
Onmisbaar op een beschaduwd terras

Het is niet alleen rozengeur en maneschijn in de schaduwtuin. Heb je een terras dat in de schaduw ligt, dan kan groene aanslag lekker doorgroeien op terrastegels en vlonderplanken. Het wordt er, zeker in de herfst en wintermaanden, gewoon nooit goed droog. Gevolg een groen en glad terras. Er zijn veel methodes waarmee die groene aanslag bestreden wordt. Over de effectiviteit van al deze methodes zijn de deskundigen het niet eens. Het devies is uitproberen en zien wat in welke situatie werkt.

Hierna noem ik een aantal manieren waarmee je het ongewenste groen op je terras te lijf kunt gaan.

Doorgaan met lezen “Schaduw betekent vaak: groene aanslag”